m loga mgw zabrze slaskie-min

szkic-strony-MGW 10

szkic-strony-MGW 11szkic-strony-MGW 12

 

 

Konferencja naukowa: "Węgiel – archetyp Górnego Śląska"

loga

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu

oraz
Komisja Historii Śląska Polskiej Akademii Umiejętności

 

zapraszają do udziału w konferencji naukowej

 

Węgiel – archetyp Górnego Śląska

Zabrze, 19-20 X 2017

   

   Od ponad dwustu lat węgiel jest nierozerwalnie związany z dziejami Górnego Śląska. Szyby kopalń jeszcze do niedawna dominowały w krajobrazie a górnicy stanowili najliczniejszą grupę zawodową. Zapraszając do udziału w konferencji pragniemy wspólnie zastanowić się, czy wskutek tego węgiel stał się swoistą matrycą kształtującą zbiorowe doświadczenie. Być może z kopaliny przeistoczył się w cechę przekazywaną kolejnym pokoleniom, genotyp kulturowy dla Górnego Śląska, nieuświadomione uwarunkowanie wymagające odnawiania.
   Ciekawi nas, czy węgiel można nazwać archetypem, który znajduje swoje miejsce w nieświadomości potomków hrabiego Friedricha von Redena i zachęca do ciągłej interpretacji i reinterpretacji. Czy węgiel-archetyp, upostaciowiony przez obrazy, mity, symbole w życiu społecznym, gospodarczym i kulturze drzemie u źródeł życia regionu? Być może, pomimo tego, że byłby archetypem „młodym", bo XIX-wiecznym, jest wieczną obecnością, praobrazem stanowiącym o jedności kultury wytworzonej na Górnym Śląsku?
   Planowane wydarzenie będzie okazją do spotkania reprezentantów wielu nauk eksplorujących zagadnienia wiążące się z ujawnianiem się archetypu na przestrzeni XIX, XX i XXI wieku oraz poznaniem jego treści poprzez język symboli, obrazów, przestrzeni. Celem planowanej interdyscyplinarnej konferencji jest próba zbadania, czy literatura, kultura, historia, gospodarka, życie społeczne i sztuka, wytworzone w regionie, są interpretacją i reinterpretacją „węglowego archetypu".

Konferencja podzielona będzie na sekcje tematyczne, które koncentrować będą się na funkcjonowaniu archetypu w obrębie poszczególnych paradygmatów: historii i gospodarki, społeczeństwa i kultury oraz środowiska i urbanistyki.

        Historia – gospodarka
   W pierwszym bloku zagadnień chcielibyśmy określić wpływ archetypu węgla jako siły sprawczej na kształt i rozwój regionu, przeanalizować modele gospodarcze i ich przemiany od końca XVIII do połowy XX wieku.

        Społeczeństwo – kultura
   Kultura, jako najbardziej predestynowana do dokonania reinterpretacji oraz odnajdywania sensów i znaczeń pozwala społeczeństwu na wzbudzenie refleksji zarówno o historycznej jak i metafizycznej genezie archetypu. Mieszkańcy Górnego Śląska oraz wytwarzana przez nich i dla nich kultura ujawniają siłę archetypu nie tylko poprzez funkcjonujący mit, ale także indywidualizują archetyp przekształcając go w symbol. Referaty w tej części poświęcone mogą być zarówno funkcjonowaniu archetypu w społeczeństwie jak i cyrkulacji symboli w kulturze.

        Środowisko – urbanistyka
   Swoistym przejawem interpretacji i reinterpretacji archetypu jest urbanistyka oraz architektura. Zbadanie tego zagadnienia oraz refleksja nad wzajemnymi powiązaniami gospodarki, urbanistyki i budownictwa, nad pytaniami, czy przemysł stał się siłą sprawczą czy destrukcyjną, jakie jest jego dziedzictwo architektoniczne i urbanistyczne, jak je chronić i zachowywać, to również zadania konferencji.

 

Warunki uczestnictwa:

Wypełniony formularz zgłoszeniowy wraz z abstraktem (do 1000 znaków) referatu prosimy nadesłać do 15 czerwca 2017 roku na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Rada Naukowa poinformuje o przyjęciu zgłoszenia do 15 września 2017 roku drogą mailową.
Nie pobieramy opłaty konferencyjnej.

 

Informacje dodatkowe:

W ramach konferencji Muzeum Górnictwa Węglowego zaprasza uczestników do zwiedzenia podziemnych tras turystycznych.
Teksty wygłoszone podczas konferencji zostaną poddane recenzji naukowej i opublikowane w 2018 roku.
Organizatorzy nie gwarantują noclegu i nie pokrywają jego kosztów.

 

Do pobrania:

Formularz zgłoszeniowy

 

Kolejny wykład z cyklu: "Akademia po szychcie"

plakat

cykl: AKADEMIA PO SZYCHCIE 2017


O górnośląskim przemyśle w Roku Reformacji na Śląsku
Dynamiczny rozwój górnośląskiego przemysłu górniczo-hutniczego i jego wybitni twórcy


Marcin Smierz, Rudzkie Gwarectwo Węglowe, poważnie inwestujące, mimo trudności, i jego organizator hrabia Nicolaus von Ballestrem


Termin: 30 maja br. godz. 17.00


Miejsce: sala witrażowa Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, ul. 3 Maja 19


Czy wiesz, że ....
1. Rudzkie Gwarectwo Węglowe (1931-1945), koncern należący do hrabiego Ballestrema stanowił konglomerat wzajemnie uzupełniających się zakładów: trzech kopalń węgla kamiennego, koksowni i elektrowni oraz zakładów pomocniczych: cegielni, tartaku, stolarni oraz gospodarstwa rolnego zaopatrującego również okolicznych mieszkańców
2. W skład RGW wchodziła najstarsza na obszarze obecnej Rudy Śląskiej oraz druga na Górnym Śląsku kopalnia węgla kamiennego „Wawel" (pierwotnie „Brandenburg")
3. Właścicielem 50% udziałów (kuksów) w kopalni „Eminencja" były śląskie instytucje kościelne (szpital świętego Ducha w Bytomiu i katolicka parafia w Królewskiej Hucie).
4. Jedną z nielicznych pozostałości po zakładach RGW są: zachowany budynek wraz z maszyną wyciągową szybu „Mikołaj" w Rudzie, będący jednym z obiektów Szlaku Zabytków Techniki, oraz szyb „Jerzy" będący elementem katowickiego centrum handlowego Silesia City Center.

 

123

 

 

Muzeum Górnictwa Węglowego wyróżnione!

sybilla wyroznienie002

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu otrzymało wyróżnienie w prestiżowym konkursie Sybilla 2016 w kategorii projekty naukowo-badawcze. Jury XXXVII Konkursu na Wydarzenia Muzealne Roku doceniło projekt "Narracje górnicze z terenu Zabrza". Jego rezultatem jest setka wywiadów z pracownikami kopalń oraz wieńcząca badania publikacja.

Projekt naukowo-badawczy „Narracje górnicze z terenu Zabrza" polegał na przyjrzeniu się wartościom, symbolom i tradycjom oczami górników. Realizowany był w latach 2015-2016 w oparciu o środki finansowe Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe, priorytet »Kultura ludowa i tradycyjna«" oraz miasta Zabrze. Brało w nim udział 6 badaczy i 100 pracowników kopalń.

Projekt zasługuje na uwagę, nie tylko ze względu na jakość przeprowadzonych badań, ale także dlatego, że samo górnictwo, tak ważne dla tożsamości regionu, ma charakter zanikowy.

Jest jedynym tego typu przedsięwzięciem podejmującym tematykę kultury tej grupy zawodowej. Dzięki niemu Muzeum oraz inni badacze mają możliwość dalszej penetracji zagadnień w oparciu o zebrany materiał. 100 wywiadów, pozwala na egzemplifikację górniczej kultury okresu powojennego. Z kolei publikacja „Narracje górnicze z terenu Zabrza. Kopalnia to je do mie wszystko" wypełnia znaczącą lukę badawczą.

Została ona podzielona na trzy części, z których pierwsza omawia zagadnienie tożsamości górników budowanej w oparciu o miejsce, w którym pracują i żyją. Druga część książki opisuje przebieg drogi zawodowej i funkcjonowanie w ramach hierarchii górniczej. W trzeciej omówiono z kolei te wartości, symbole i tradycje, na których opiera się życie prywatne, rodzinne pracujących w kopalniach: m. in. pozycję żony w rodzinie górników Zabrza, obyczaje kulinarne oraz funkcjonowanie tradycji ogródków. Całość powinna się stać przyczynkiem do poznania górników żyjących tu i teraz w Zabrzu jako grupy cechującej się swoją własną tożsamością konstruowaną w oparciu o różnorodne komponenty korporacyjnego pejzażu kulturowego.

Książkę można zakupić w kasie Kopalni Guido przy ulicy 3 Maja 93, kasie podziemnej trasy w Kopalni Królowa Luiza przy ul. Sienkiewicza 43 oraz w gmachu Muzeum przy ulicy 3 Maja 19. Publikacja jest także dostępna w e-sprzedaży na stronie księgarni Silesia Progress.

Sybilla to prestiżowy konkurs, w którym udział biorą instytucje muzealne z całej Polski, jego organizatorem jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, a partnerem Muzeum Narodowe w Warszawie.

 MG 2404

Filmik z wręczenia nagrody i wyróżnień w kategorii: projekt naukowo-badawczy

Program XII Zabrzańskiej Nocy Muzeów

Pierwsza część Nocy Muzeów - 13 maja 2017 r.

Gmach Muzeum, Zabrze, ul.3 Maja 19
godz. 17.00 – 1.00 (wstęp wolny)

   - godz. 17.00 uroczysta inauguracja „Nocy Muzeów":

   - Występ zespołu muzycznego „VOCE" pod kierunkiem Roberta Gajgiera z Centrum Edukacji Twórczej w Zabrzu

   - Wernisaż wystawy „Po nitce do .... węgla"

Wystawa „Po nitce do... węgla"

Rozwój przemysłu, w tym górnictwa, był nierozerwalnie związany z przemysłem włókienniczym (liny, powrozy, knoty, uprzęże, worki, cumy, ubrania robocze i paradne). Na Górnym Śląsku przemysł ten szczególnie rozwinął się w Bielsku i okolicach. Jednym z większych zakładów była fabryka Büttnerów, która dzisiaj udostepniona zwiedzającym (jako Muzeum Techniki i Włókiennictwa) stanowi oddział Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej. Obiekt, popularnie nazywany Starą Fabryką jest ciekawym punktem Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Wystawa prezentuje dawne urządzenia i maszyny włókiennicze, kołowrotki, maszyny do szycia, żelazka oraz produkty tego przemysłu, szczególnie te ważne dla górników i ich rodzin (m.in. mundury, codzienne i odświętne stroje śląskie, garnitury kuchenne itp.). Eksponaty pochodzą ze zbiorów: Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej, Muzeum Park Etnograficzny w Chorzowie, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka oraz pana Marka Skubisza. Wystawa autorstwa Katarzyny Wojtynek, w aranżacji Bożeny Mazur.

Wystawa będzie prezentowana do 30.09.2017 r. w salach Muzeum przy ul. 3 Maja 19 w Zabrzu.

 

   - godz. 21.00 „Po nitce do wiedzy" – prezentacja filmów:

              „Rzemiosło siewierskie w świetle badań terenowych" (Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie)
              „Muzeum utracone"

  - godz. 23.00 „Długa Berta" w wykonaniu grupy teatralnej KUKUFAS działającej przy Centrum Edukacji Twórczej       w Zabrzu, reżyseria Nina Wolska-Pruszowska

 

Pozostałe atrakcje Nocy
(godz. 18.00 – 23.00):

„Robiymy cwist i lojfer" – warsztaty przędzenia i tkania prowadzone przez Małgorzatę Pietrzak (Regionalny Instytut Kultury) oraz Ewę Zacharyasz (Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie)

„Sztrykowanie i heklowanie czyli zabawy z nitką" – pokazy haftu artystycznego w wykonaniu Centrum Edukacji Twórczej w Zabrzu

„Sznory, szpyndliki i guziki" – warsztaty artystyczne prowadzone przez Katarzynę Berus

„Faltenroki i gumioki" – przymerzalnia strojów śląskich i górniczych, nauka wiązania onuc

„Walczący z linami" – skręcanie lin, wiązanie węzłów i przeciąganie

• Zwiedzanie z przewodnikiem wystaw: z zakresu kultury górniczej oraz „Tajemnice lasu karbońskiego"

 


 

Łaźnia Łańcuszkowa kopalni „Królowa Luiza" (wstęp wolny)
Zabrze, ul. Wolności 408

godz. 20.00 – 23.00

Noc artystów z martwą naturą – plener i wystawa przygotowane przez Iwę Kruczkowską (Centrum Edukacji Twórczej w Zabrzu).
Przypomnienie dorobku Grupy Obsydian, działającej niegdyś przy KWK „Zabrze" w jubileuszowym, 60 roku jej istnienia.

Strefa Naziemna Sztolni „Królowa Luiza" (wstęp wolny)
Zabrze, ul. Wolności 410

godz. 20.00 – 24.00


Zwiedzanie wystaw
„Niezwykła historia", „Kopalnia Edisona" oraz maszynowni szybu „Carnall" z parową maszyną wyciągową z 1915 r.

Uwaga:
Na trasie gmach MGW (ul. 3 Maja 19) – Łaźnia Łańcuszkowa (ul. Wolności 408) będzie kursował bus (przejazdy bezpłatne):
- odjazdy sprzed gmachu MGW: 19.45 i 21.15
- odjazdy sprzed Łaźni Łańcuszkowej: 20.45 i 21.45


 

Druga część Nocy Muzeów - 20 maja 2017 r.

godz. 18.00 – 2.00

Sztolnia „Królowa Luiza"
41-800 Zabrze, ul. Sienkiewicza 43

Gruba po ćmoku
Zwiedzanie podziemi Kopalni „Królowa Luiza" w całkowitych ciemnościach, tylko przy świetle górniczych lamp.
Zejścia do podziemi: od godz. 18:00 do 01:00 co 15 minut. Konieczna wcześniejsza rezerwacja – tel. 32 271 40 77 (zwiedzanie dla osób w wieku od 3 lat)
Bilet wstępu – 1 zł

Brak wolnych miejsc - polecamy trasę "Mroki Kopalni" w promocyjnej cenie!


 

Kopalnia „Guido"

41-800 Zabrze, ul. 3. Maja 93

Gruba po ćmoku
Zwiedzanie podziemi Kopalni Guido w całkowitych ciemnościach, tylko przy świetle górniczych lamp.

Zjazdy dla odważnych: od godz. 18:00 do 01:00 co 15 minut. Konieczna wcześniejsza rezerwacja – tel. 32 271 40 77 (Uwaga: zwiedzanie trasy "Mroki" dla osób w wieku od 12 lat)
Bilet wstępu – 1 zł

Brak wolnych miejsc - polecamy trasę "Mroki Kopalni" w promocyjnej cenie!


 

Partnerzy Nocy Muzeów:
• Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej
• Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie
• Regionalny Instytut Kultury w Katowicach
• Centrum Edukacji Twórczej – OPP nr 4 w Zabrzu
• Teatr Nowy w Zabrzu

 

A2

B2

D2

Ilustracje pochodza ze zbiorów Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej