m loga mgw zabrze slaskie-min

szkic-strony-MGW 10

szkic-strony-MGW 11szkic-strony-MGW 12

 

 

Promocja książki "Narracje górnicze z terenu Zabrza. Kopalnia to je do mie wszystko"

okładka

Serdecznie zapraszamy na promocję nowej publikacji naukowej Muzeum Górnictwa Węglowego pn. „Narracje górnicze z terenu Zabrza. Kopalnia to je do mie wszystko".

Promocja książki odbędzie się 2 grudnia 2016 o godz. 17.00 w Łaźni Łańcuszkowej Sztolni Królowa Luiza, ul. Wolności 408 Zabrze. Na promocji będą obecni autorzy książki, jak i górnicy, którzy wzięli udział w wywiadach stanowiących bazę badawczą tej publikacji. Swój udział zapowiedzieli także recenzenci książki: prof. Dr hab. Ryszard Kaczmarek oraz ks. Prof. Dr hab. Jerzy Myszor.

Książka powstała w efekcie realizacji projektu naukowo-badawczego prowadzonego w oparciu o środki Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe, priorytet: Kultura ludowa i tradycyjna" oraz miasta Zabrze. Projekt „Narracje górnicze z terenu Zabrza" to 100 zebranych górniczych wypowiedzi.

Cały zebrany materiał (100 wywiadów) wzbogaci zbiory Muzeum Górnictwa Węglowego i będzie stanowił pierwszy tego typu zbiór dostępny dla badaczy górniczej kultury. Większość narracji przeprowadzonych jest w języku polskim oraz w gwarze śląskiej. Część, powstała w oparciu o wywiady swobodne przeprowadzone w Niemczech, jest w języku niemieckim (5).

Badacze biorący udział w projekcie nawiązywali kontakty z pracownikami kopalń działających na terenie miasta (74) oraz z górnikami zatrudnionymi w zakładach w innych miastach, a mieszkających na terenie Zabrza (28). Dotyczy to zarówno emerytów, jak i czynnych zawodowo. Badacze poszukiwali górników czynnych jeszcze kopalń („Makoszowy", „Siltech", „Bielszowice", „Budryk", „Halemba", Sośnica, „Szczygłowice", „Nowy Wirek") i tych, w których już dawno zakończono wydobycie („Mikulczyce", „Rokitnica", „Pstrowski", „Concordia", „Zabrze", „Ludwik", „Gliwice", „Dębieńsko"). Badanie objęło także tych zabrzańskich górników, którzy wyjechali do Niemiec (10), a wcześniej mieszkali lub/i pracowali w Zabrzu.

Najstarszy z naszych rozmówców urodził się w 1925 roku, najmłodsi z kolei mieli w czasie realizacji projektu 24 lata. Do grona narratorów zaliczają się więc czynni pracownicy (39) i emerytowani (63), w miarę możliwości reprezentujący wszelkie szczeble kopalnianej hierarchii, różnorodne funkcje i specjalności. Wśród rozmówców są pracownicy fizyczni (58) oraz umysłowi, zaliczający się do dozoru i innych specjalizacji (na przykład pracownicy oddziałów: elektrycznego, łączności, przewozowego, mechanicznego, szybowego, mierniczo-geologicznego), w tym ratownicy górniczy (19).

O pracy i życiu opowiadali nam zarówno ci, którzy urodzili się i mieszkają w Zabrzu od pokoleń, albo do Zabrza, do pracy w kopalni, przyjechali z różnych stron Polski. Spośród 72 górników urodzonych przed 1970 rokiem nie-Ślązaków jest 36. Z kolei dla grupy najmłodszych pracowników pochodzenie regionalne nie ma dużego znaczenia, gdyż w przeważającej większości od urodzenia mieszkają na Śląsku. Poprzez tak szeroki wybór Narracje górnicze... starają się odzwierciedlić cały „przekrój kopalni", jej świat podziemny i na powierzchni, gdyż obydwie przestrzenie są ściśle zależne od siebie i przynależne sobie. Właśnie dlatego, aby w lustrze narracji znaleźć odbicie całego organizmu kopalni.

 

Kompleksowa konserwacja kolekcji negatywów szklanych znajdujących się w zbiorach MGW w Zabrzu

 

W ramach projektu „Kompleksowa konserwacja kolekcji negatywów szklanych znajdujących się w zbiorach Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu", dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odbędą się w warsztaty fotograficzne.

Zajęcia będą prowadzone w formie warsztatów przez profesjonalnego fotografa.
Kursanci poznają kamerę wielkoformatową, zobaczą proces wywołania negatywów, poznają teoretyczne podstawy pracy w ciemni, krótką historię początków fotografii, jaki i samodzielnie będą mogli przygotować własną odbitkę fotograficzną, od naświetlenia papieru, do wysuszenia gotowej odbitki.
Warsztaty odbędą się w dniach 29 i 30 listopada w grupach po maksymalnie 10 dzieci i potrwają 180min.
Zapisy pod numerem telefonu 32 271 40 77.

Z powodu braku miejsc zakończyliśmy zapisy na warsztaty!

Głównym celem projektu jest kompleksowa konserwacja 145 najcenniejszych i najbardziej wymagających konserwacji negatywów wchodzących w skład kolekcji. Po zakończeniu prac związanych z konserwacją klisze poddane zostaną digitalizacji, a także stworzone zostaną ich odbitki. Zdigitalizowane negatywy szklane zostaną udostępnione szerokiemu gronu odbiorców na stronie internetowej Muzeum.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego   mkidn

PUZZLE STANU WOJENNEGO - najbliższe spotkanie już 23 listopada!

Muzeum Górnictwa Węglowego zaprasza gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne do udziału w zajęciach edukacyjnych zorganizowanych w ramach projektu „Puzzle stanu wojennego". Zajęcia mają charakter edukacji regionalnej a ich celem jest popularyzacja wiedzy o oporze społecznym w regionie śląsko-dąbrowskim wobec stanu wojennego wprowadzonego 35 lat temu przez władze PRL .
Zajęcia odbywać się będą w 8 blokach, z których każdy jest odrębną całością. Uczniowie podczas dwóch godzin trwania programu (9.00-11.00) uczestniczyć będą w prelekcji-przewodniku po stanie wojennym, zwiedzą wystawę „Stan wojenny w regionie śląsko-dąbrowskim", będą uczestniczyć w warsztatach podczas których wcielą się w role konspiratorów, drukarzy, wolontariuszy komitetów pomocy, manifestantów oraz spotkają się ze „świadkiem historii".

Najbliższe spotkanie:

23 XI „Z opornikiem w klapie", w programie:

• Przewodnik po stanie wojennym
• Zwiedzanie wystawy „Stan wojenny w regionie śląsko-dąbrowskim"
• Warsztaty
• Spotkanie z Przemysławem Miśkiewiczem, w latach 80. XX w. uczestnikiem akcji ulotkowych, manifestacji, kolporterem wydawnictw podziemnych, działaczem podziemnego NZS

 

Wszystkie spotkania odbędą się w gmachu Muzeum przy ul. 3 Maja 19 w Zabrzu. Zgłoszenia uczestnictwa przyjmuje Dział Edukacji Muzealnej – tel. 32 630 30 91 w. 4038, e-mail: urszula.potyka@muzeumgornictwa.pl
Uczestnictwo w zajęciach nieodpłatne!
Szczegółowe informacje o projekcie oraz o konkursach dla młodzieży na stronie www.muzeumgornictwa.pl

Projekt dofinansowany z programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Patriotyzm Jutra"

loga

Łaźnia Łańcuszkowa w gronie Najlepszych Przestrzeni Publicznych Województwa Śląskiego

laznia slider

Poznaliśmy najlepsze rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne w konkursie Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego. W gronie wyróżnionych znalazła się Łaźnia Łańcuszkowa Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, jako zrewitalizowany obiekt użyteczności publicznej.

W siedemnastej edycji konkursu, w którym nagrody i wyróżnienia przyznaje Marszałek Województwa Śląskiego, zgłoszono 43 realizacje w czterech kategoriach: przestrzeń publiczna, zrewitalizowana przestrzeń publiczna, obiekt użyteczności publicznej i zrewitalizowany obiekt użyteczności publicznej. Celem konkursu jest rozwój i zmiany jakościowe przestrzeni publicznej, wzrost aktywności społecznej i gospodarczej, podnoszenie świadomości w zakresie kształtowania przestrzeni, a także promocja wysokiej jakości rozwiązań urbanistycznych i architektonicznych. W tym roku przyznano nagrodę Grand Prix, którą otrzymało Międzynarodowe Centrum Kongresowe wraz z zagospodarowaniem terenu, jako dopełnienie osi kultury utworzonej na zrewitalizowanych terenach po byłej kopalni KWK Katowice. Obok nagród i wyróżnień przyznanych przez kapitułę konkursu, najlepszą przestrzeń publiczną mogli również wskazać internauci w głosowaniu na stronie konkursu. Tym razem ich uznanie uzyskał projekt „Park Cegielnia, czyli żorski Central Park”. W trakcie uroczystości wręczono także nagrody w ramach konkursu Architektura Roku Województwa Śląskiego, przyznawane przez oddział katowicki SARP.

Warto przypomnieć, że zabrzańskie obiekty były też wyróżniane w tym konkursie w latach poprzednich. Kopalnia Guido Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu zdobyła Grand Prix w konkursie w 2015 roku. Wyróżnienie otrzymało wówczas także Centrum Zdrowia Kobiety i Dziecka w Zabrzu. W 2013 roku doceniono projekt modernizacji budynku po dyrekcji Huty Zabrze dla potrzeb administracji samorządowej oraz Centrum Zarządzania Kryzysowego w Zabrzu. W 2012 roku wyróżnienie otrzymała Rozbudowa wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynków byłej Wojskowej Komendy Uzupełnień na potrzeby Wydziału Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej. Natomiast w 2009 roku wyróżniono remonowację zieleńca oraz terenów wokół Kościoła pw. Bożego Ciała w Kończycach.

Kopalnia „Królowa Luiza” w Zabrzu rozpoczęła działalność w 1791 r. i praktycznie przez cały okres istnienia, tj. do 1998 r., uważana była za jedną z największych i najnowocześniejszych w Europie. Będąc kopalnią państwową korzystała z wysokich dotacji rządowych, co skutkowało dużymi inwestycjami nie tylko w sferze produkcyjnej. Przykładem takiego rozwoju była budowa kopalnianej łaźni, którą wzniesiono w 1890 r. Łaźnia stanowiła pierwszą taką realizację w górnośląskim górnictwie i była najlepszym świadectwem poziomu socjalnego zakładu, który znacznie wyprzedzał standardy tamtych czasów. Okazały, ceglany budynek o układzie bazylikowym, o wysokości 10 m i powierzchni 1500 m², stojący tuż przy głównej ulicy miasta, jest charakterystycznym elementem architektury tej części Zabrza. Obiekt utrzymał oryginalny podział głównych pomieszczeń, elementy konstrukcyjne oraz część pierwotnego wyposażenia.

Zrewitalizowany budynek docelowo będzie pełnił funkcje turystyczne (obsługa ruchu odwiedzających), gastronomiczne (restauracja) oraz kulturalne. Został on wyznaczony na pierwszy element przyszłej trasy turystycznej w kompleksie Sztolni Królowa Luiza. To właśnie od zobaczenia łaźni łańcuszkowej turyści rozpoczną zwiedzanie kompleksu, z jego atrakcją, czyli Główną Kluczową Sztolnią Dziedziczną. Dodatkowo wnętrze budynku stanowi doskonałą przestrzeń do organizowania działalności wystawienniczej i kulturalnej. Dzięki zaadaptowaniu do nowych funkcji, Muzeum ma możliwość organizowania w Łaźni różnego rodzaju wystaw czasowych, wernisaży, koncertów, przedstawień teatralnych, czy innych imprez kulturalnych.

W ramach rewitalizacji budynek dawnej łaźni łańcuszkowej został poddany gruntownemu remontowi. Oczyszczono ceglane elewacje budynku, wzmocniono strukturę cegły, uzupełniono ubytki używając cegły dopasowanej kolorystycznie i wymiarowo zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi. Nowoprojektowane partie przy dobudówce południowo-wschodniej wykonano z cegły odróżniającej się kolorystyczne od materiału pozostającego w historycznej części budynku. Przeprowadzona została kompleksowa izolacja przeciwwilgociowa ścian. Okna zostały wymienione na aluminiowe ze ślusarką wielokwaterową identyczną z oryginalną. Zastosowano drzwi zewnętrzne również aluminiowe, przeszklone wielokwaterowe, w miejsce współczesnych, zniszczonych drewnianych i metalowych. Dokonano remontu dachu, tam gdzie to niezbędne wykonane zostały nowe dachy drewniane. Konstrukcja więźby dachowej wymagała remontu i częściowo odbudowy. Po rozbudowie dobudówki wschodniej budynek zyskał tu główne wejście - po schodach z dostępem od ul. Wolności oraz po rampie dla osób niepełnosprawnych dostępnej od wewnętrznego placu wejściowo–parkingowego. Przy drugim, istniejącym wejściu od strony ul. Wolności, pojawiły się nowe schody zewnętrzne usytuowane na chodniku. Przebudowana została również dobudówka zachodnia. Teren wokół budynku otrzymał elementy małej architektury (ławki, oświetlenie).

Wprowadzenie nowych funkcji muzealno-kulturalnych wymagało odpowiednich aranżacji wnętrza. Zaszła konieczność docieplenia wnętrza (poza ścianą w pomieszczeniu z natryskami), co skutkowało zabudową ścian płaszczyznami tynkowanymi. Główne ściany wewnętrzne pozostawiono jako ceglane. W części gastronomicznej zbudowana została antresola. Zachowano lub odtworzono posadzki kamionkowe w pomieszczeniu z natryskami, w przedsionku wejściowym i częściowo w części gastronomicznej.

Utrzymano żeliwne słupy konstrukcyjne w całym budynku. W całym budynku zastosowano sufity podwieszane, ukazujące jednak częściowo w obrębie nawy środkowej konstrukcje wiązarów dachowych. Zachowano widoczne odeskowanie sufitu w części z natryskami. Konserwacji poddano zachowane oryginalne wyposażenie łaźni. Konstrukcja szatni łańcuszkowej, same łańcuszki i zawieszone na nich pojemniki, zbiornik na wodę wraz z konstrukcją wsporczą, natryski i elementy metalowe ławek wyczyszczono i usunięto z nich stare warstwy malarskie. Zniszczone i brakujące drewniane siedziska zostały odtworzone.

Rewitalizacja jedynej historycznej łaźni w polskim górnictwie węglowym, która utrzymała częściowo oryginalne wyposażenie i jest udostępniona zwiedzającym, umożliwia poznanie warunków socjalnych panujących pod koniec XIX w. w dużym, państwowym zakładzie przemysłowym.

przestrzenpubliczna16