pv2hwu<}z6ub7;-r2xu=Dndl/7><*ghnt1wm

m loga mgw zabrze slaskie-min

szkic-strony-MGW 10

szkic-strony-MGW 11szkic-strony-MGW 12

 

 

Niezwykła historia

m1000 004Kopalnia „Królowa Luiza" w Zabrzu (po 1945 roku kopalnia „Zabrze") to niezwykły zakład przemysłowy o bardzo bogatej historii. Była jedną z dwóch pierwszych na Śląsku kopalń państwowych, a jej początki sięgają ostatniej dekady XVIII wieku, kiedy działający na polecenie Fryderyka von Redena radca górniczy Salomon Isaac z Brabantu odkrył nieopodal wsi Pawłów i Zaborze wychodnie pokładów węgla. Dały one początek fiskalnej kopalni, która od 1811 roku zyskała nazwę „Królowa Luiza" na cześć zmarłej wcześniej małżonki pruskiego monarchy.

Zabrzańska kopalnia od samego początku była niezwykła. Jako kopalnia państwowa mogła bowiem liczyć na wiele przywilejów, takich jak bardzo duże pole górnicze, specjalne zwolnienia z opłat czy dostęp do najlepszych fachowców i najnowszych urządzeń. To właśnie w „Królowej Luizie" zamontowano bowiem w 1795 roku jedną z pierwszych w górnictwie węglowym maszyn parowych. Również tutaj po raz pierwszy wprowadzono wodny transport urobku korzystając ze spławnej Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. Jej niemal nieprzerwany rozwój trwał przez cały XIX wiek, a kopalnia stała się jedną z największych i najnowocześniejszych kopalń w Europie, dając tym samym impuls do rozwoju całego Zabrza. Można o niej mówić także jak o „matce innych kopalń", ponieważ sąsiednie zakłady – Bielszowice i Makoszowy – powstały pierwotnie jako szyby wydobywcze kopalni „Królowa Luiza".

Pomimo podziału pod koniec lat 20. XX wieku na dwie oddzielne kopalnie -„Królowa Luiza Zachód" i „Królowa Luiza Wschód" – jej rozwój trwał nadal, aż do lat 50.XX kiedy na Polu Zachód zaczęły wyczerpywać się pokłady węgla. Kryzys lata 80. i następnie restrukturyzacja sprawiły, że również drugie pole wydobywcze – Pole Poremba – zostało zlikwidowane. Ostatnia tona węgla wyjechała tu pod koniec marca 1998 roku, zamykając ponad dwuwiekową historię tego zakładu. Nie była to jednak cezura ostateczne, bowiem gdy likwidowano ostatnie budynki na wschodzie, na terenie Pola Zachód kształtował się Skansen Górniczy „Królowa Luiza", który obecnie – jako Sztolnia Królowa Luiza – otwiera na nowo swe podwoje dla turystów.

Dla uczczenia pamięci zlikwidowanej kopalni oraz dla przedstawienia jej fascynujących dziejów turystom Muzeum Górnictwa Węglowego przygotowało wystawę pod nazwą „Niezwykła historia. Kopalnia Królowa Luiza w latach 1791-1998", która za pomocą wielu eksponatów i przy wsparciu najnowszych technologii multimedialnych i ekspozycyjnych ukazuje bujne i czasem skomplikowane dzieje kopalni. Ponad 200 lat z jej historii zostało ukazane za pomocą pięciu stanowisk, które poświęcone są pięciu głównym etapom w dziejach zakładu, od powstania i budowy pierwszych szybów aż do likwidacji.

Ekspozycja prezentowana jest w zabytkowym pomieszczeniu stacji sprężarek, pochodzącym jeszcze z początków XX wieku. Z tego powodu też jednym z głównych eksponatów na wystawie będzie właśnie zabytkowa sprężarka – ponad 60 tonowy kolos wybudowany przez firmę Bellis-Morcom w brytyjskim Birmingham.

.