Projekt dofinansowany przez Unię Europejską
RESILIAGE
RESILIAGE – Advancing holistic understanding of community RESILIence and heritAGE drivers through community-based methodologies / Pogłębianie całościowego zrozumienia czynników wpływających na odporność społeczności (RESILIence) i dziedzictwo kulturowe (heritAGE) poprzez metodologie oparte na społeczności
O projekcie
Od 2024 roku Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu uczestniczy w międzynarodowym projekcie RESILIAGE jako Associated CORE LAB. Inicjatywa, realizowana od września 2023 roku i finansowana z programu Horizon Europe, skupia 18 organizacji z 10 krajów Europy. Liderem projektu jest Politechnika w Turynie.
Projekt RESILIAGE powstał w odpowiedzi na rosnącą liczbę wyzwań, przed którymi stają współczesne społeczeństwa – od katastrof naturalnych i skutków zmian klimatycznych, przez kryzysy społeczne i gospodarcze, aż po zagrożenia związane z bezpieczeństwem i dostępem do informacji. Jego celem jest wzmacnianie odporności społeczności lokalnych poprzez rozwój narzędzi, metod i strategii wspierających przygotowanie oraz reagowanie w sytuacjach kryzysowych.
Kluczową rolę w projekcie odgrywa pięć europejskich CORE LABs zlokalizowanych w Norwegii, Belgii, Portugalii, Grecji i Turcji. Są one miejscami współpracy mieszkańców, ekspertów i instytucji, gdzie wspólnie analizowane są zagrożenia oraz opracowywane strategie budowania odporności społecznej. Aby rozszerzyć zasięg działań i uwzględnić różnorodne konteksty kulturowe oraz społeczne, do projektu dołączono również 14 Associated CORE LABs z Europy i Ameryki Łacińskiej, wśród których znalazło się Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.
Szczególną wartością projektu jest podkreślenie roli dziedzictwa kulturowego jako ważnego elementu wzmacniającego spójność społeczną i zdolność lokalnych społeczności do radzenia sobie z kryzysami. RESILIAGE bada, w jaki sposób dziedzictwo może wspierać budowanie więzi społecznych, zwiększać świadomość zagrożeń oraz angażować mieszkańców w działania na rzecz bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju.
Cele projektu
- lepsze zrozumienie reakcji społecznych na sytuacje kryzysowe oraz wzmacnianie lokalnej odporności;
- identyfikacja wskaźników związanych z postrzeganiem ryzyka i odporności społecznej;
- współtworzenie innowacyjnych rozwiązań wraz z lokalnymi społecznościami;
- rozwój praktycznej wiedzy dotyczącej odporności społecznej;
- budowanie strategii wspierających dobrostan mieszkańców;
- poprawa komunikacji i wspieranie zrównoważonego rozwoju.
Rezultaty projektu
Jednym z ciekawych rezultatów projektu są prace międzynarodowej grupy studentów uczestniczących w szkole letniej organizowanej przez Politechnikę w Turynie. Zespół opracował koncepcję działań dedykowanych Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, pod nazwą „CO-AL(L)”. Nazwa projektu nawiązuje zarówno do górniczego dziedzictwa regionu, jak i do idei wspólnego działania na rzecz jego zachowania.
Centralnym elementem koncepcji jest mobilna gra edukacyjna, umożliwiająca zwiedzanie obiektów Muzeum oraz poznawanie historii górnictwa poprzez wykonywanie zadań i zdobywanie punktów wymienialnych na nagrody. Gra została zaprojektowana z myślą o młodych odbiorcach i zakłada zarówno przemieszczanie się między obiektami na rowerze, jak i możliwość poznawania wybranych przestrzeni bez konieczności zjazdu pod ziemię. Autorzy projektu zaproponowali również rozszerzenie doświadczenia o rozwiązania wykorzystujące rzeczywistość rozszerzoną (AR), dzięki którym część atrakcji mogłaby być dostępna z dowolnego miejsca na świecie.
Uzupełnieniem koncepcji jest pomysł powołania Młodzieżowego Laboratorium Kultury Górniczej (Youth Mining Culture Lab – YMCL), które mogłoby stać się platformą współpracy młodzieży, organizacji pozarządowych oraz przedstawicieli sektora kultury i przemysłów kreatywnych. Inicjatywa miałaby wspierać edukację, integrację społeczną oraz budowanie świadomości związanej z dziedzictwem górniczym regionu.
Autorami koncepcji byli studenci reprezentujący uczelnie z Turcji, Polski, Chin, Włoch i Wielkiej Brytanii, co dodatkowo podkreśla międzynarodowy charakter projektu oraz uniwersalną wartość śląskiego dziedzictwa przemysłowego.
Trzyletni projekt RESILIAGE dobiega końca w 2026 roku. Jego podsumowaniem jest międzynarodowa konferencja „International Conference on Cultural and Natural Heritage for Preparedness and Resilience”, która odbyła się 24 czerwca w Brukseli. Wydarzenie zgromadziło ekspertów, naukowców i przedstawicieli instytucji z całej Europy, stając się przestrzenią do prezentacji rezultatów projektu oraz dyskusji o roli dziedzictwa kulturowego i naturalnego w budowaniu odpornych społeczności przyszłości.
Dzieje się w projekcie
Podsumowanie
Dziedzictwo jako źródło odporności. Podsumowujemy udział w projekcie RESILIAGE
Jaką rolę może odegrać dziedzictwo kulturowe i naturalne w przygotowaniu społeczności na kryzysy i katastrofy? Odpowiedzi na to pytanie przez trzy lata poszukiwali partnerzy projektu RESILIAGE.
Szkoła Letnia
W drodze do UNESCO – dzielimy się doświadczeniami
Nasze Muzeum zostało zaproszone do udziału w 7. edycji Szkoły Letniej pn. „Włączenie elementów dziedzictwa lokalnych społeczności dla zwiększenia odporności na katastrofy”…